Repository of Research and Investigative Information

Repository of Research and Investigative Information

Hormozgan University of Medical Sciences

Research project #1830

(2015) تعیین غلظت فلزات سنگین (سرب، کادمیومم آرسنیک) در برنج های مصرفی استان هرمزگان در سال 93. completed.

[img] Text
ویرایش نهایی طرح.docx
Restricted to Registered users only

Download (94kB)

Persian Abstract

برنج یکی از گیاهان مهم تیره غلات است که غذای اصلی نصف مردم جهان را تشکیل می دهد.گیاه برنج نیاز به آب فراوان و انرژی خورشید دارد. بنابراین به طور وسیع در مناطق خاصی از دنیا مانند چین، هندوستان، ژاپن، برمه، اروگوئه و قسمتهایی از آفریقای جنوبی کشت می شود. (1). .بخشی از عناصر جزئی را در طبیعت فلزات سنگین تشکیل می دهند، ورود این فلزات سنگین به منابع آب از طریق مختلف باعث ایجاد مخاطراتی از قبیل مسمومیت، سرطان زایی و ... در بدن موجودات زنده می شود . ( 2 ). زراعت برنج در ایران از سالیان دور معمول بوده، تاریخ کشاورزی نمایانگر آنست که در زمان هخامنشیان در ایران زراعت برنج وجود داشته است. (3) .علاوه بر استانهای گیلان، گلستان و مازندران، برنج در سایر مناطق نظیر اصفهان ،فارس، کرمان،کردستان، لرستان، آذربایجان، کرمانشاه، قزوین و خراسان هم به مقدار کم کشت می شود. ( 1) حال با آلوده شدن منابع خاک و آب، به دلیل ارتباط نزدیک این دو با تغذیه موجودات زنده و به دلیل دخالت مستقیم آنها در تولید محصولات کشاورزی از نظر زیست محیطی و سلامت انسان بسیار حائز اهمیت است. به این ترتیب تجمع فلزات سنگین در اندام گیاه در غلظت هایی بیش از حد استاندارد ضمن فرآهم آوردن موجبات کاهش رشد و عملکرد محصولات کشاورزی آلوده شدن زنجیره غذایی و به خطر افتادن سلامت جوامع انسانی را به همراه دارد. ( 4 ) . میزان فلزات سنگین خاک به دلیل ورود انواع پس مانده های صنعتی و ضایعات کارخانجات رو به افزایش است . (5) بنابراین فلزات سنگین که به طرق مختلف به خاک وارد می شوند باید در سطوحی نگهداری شوند که حداقل زیان را به گیاهان وارد نموده و کمترین خطر مصرف را از طریق ورود به زنجیره غذایی داشته باشند . (6) . ویژگی بارز این فلزات پایداری آنهاست و مانند اغلب مواد آلی طی فرایندهای زیستی و شیمیایی تجزیه نمی شوند و در نتیجه با تغلیظ و تجمع این فلزات در مواد غذایی و محیط زیست باعث صدمات مهم و جبران ناپذیری می گردند. روند رو به تزاید در میزان آلودگی فلزات سنگین کادمیوم، آرسنیک و سرب در منابع آب و مواد غذایی از جمله برنج و اثرات تجمعی آنها نگرانی های جدی را برای مناطق به لحاظ اکولوژیک، امنیت غذایی و سلامت جوامع انسانی به دنبال دارد. (7) اخیرا محققین بیان نمودند که غلظت های قابل جذب فلزات سنگین بخصوص کادمیوم با مقدار و نوع مواد آلی در خاک ارتباط دارد به طوریکه تجزیه گونه های آلی فلزات سنگین باعث آزاد شدن این عناصر به شکل گونه های قابل دسترس زیستی( Bioavailable Forms ) می شود که این گونه ها ممکن است برای محصولات کشاورزی سمی باشند .(8 ) مطالعه ای در ایران در سال 1389 تحت عنوان بررسی میزان سرب، کادمیوم، نیکل و کروم در برنج های هندی وارداتی ایران صورت گرفت که در آن 20 نوع برنج هندی پرمصرف از بازار ایران جمع آوری و مورد آزمایش قرار گرفت که به جز 50% نمونه ها با داشتن سربی بیش از مقدار تعیین شده توسط WHO، مابقی نمونه ها از لحاظ کروم، نیکل و کادمیوم در سطح پائینتر از مقدار مشخص شده توسط WHO بوده اند . (9) همچنین در مطالعه دیگری که توسط ززولی و همکاران بر روی برنج های ایرانی تولیدی در شمال کشور صورت گرفت میزان سرب برابر با 5/11 mg/kg به دست آمد که بیشتر از میزان تعیین شده FAO/WHO است (10). در مطالعه ای توسط LIN و همکاران در تایوان میزان نیکل در برنج های موجود در بازار تایوان را 29/0 mg/kg به دست آورد در صورتی که میانگین غلظت نیکل در نمونه برنج های هندی برابر با 019/0 میلی گرم بر کیلوگرم بود (11). در مطالعات مدیریت زیست محیطی کنترل نیترات و کادمیوم در شالیزارهای شمال کشور غلظت نیترات در آبهای سطحی کمتر از 5 ppm گزارش شد اما گاهی غلظت های بالاتر در آبهای زیر زمینی دیده می شوند ( 12 ) . همچنین به منظور بررسی میزان کادمیوم کاباتا و پندیاس میزان این عنصر را در غلات جهان در محدوده013/0 تا 22/0 و برای سرب در محدوده 1/0 تا 08/1 mg/kg بیان کردند (13) . Al- saleh و همکاران در مورد مقدار کادمیوم و سرب نمونه برنج تحقیقاتی انجام دادند و میانگین 02/0 mg/kg را برای کادمیوم و mg/kg 135/0 را برای سرب گزارش دادند (14) . در مطالعه دیگری Burlo و همکاران بیان نمودند که کودکان زیر 1 سال که غذای اصلی شان فرآورده های برنج می باشد و یا کودکانی که بیماری سیلیاک دارند و قادر به هضم گلوتن موجود در آرد گندم نیستند حذف آرسنیک موجود در برنج بسیار حائز اهمیت می باشد (15) همچنین در مطالعه ای سازمان خوارو بار جهانی FAO محتوای کادمیوم را در برنج mg/kg 2/0 مشخص نموده است (16)در مطالعه دیگری توسط Lin و همکاران میزان سرب موجود در بازار تایوان را mg/kg 01/0 نعیین مقدار گردیده است .( 17) در بررسی های انجام شده توسط ززولی و همکاران بر روی برنج های ایرانی میانگین کادمیوم را mg/kg 4/0 گزارش نمودند. (18) Shimbo و همکاران در سال 2001 گزارشی از مقدار سرب و کادمیوم در غلات و برنج در ژاپن ارائه دادند در این مطالعه با بکارگیری ICP - MS میانگین کادمیوم در برنج صیقل نشده ng/g 50 و در آرد برنج ng/g 19 و نیز سطح سرب در آرد برنج ng/g 3 - 2 گزارش دادند. (19) با استفاده از نوعی دستگاه جذب اتمی ( Polarized Zeeman ) ، Satio و همکارانش حد تشخیص کادمیوم و سرب را به ترتیب ppm 01/0 و ppm 09/0 در مواد غذایی مختلف از جمله برنج گزارش دادند . (20) آژانس بین المللی تحقیقات سرطان ( IARC ) کادمیوم را بعنوان عامل کارسینوژیک معرفی نموده است و این فلز عامل مهمی در ایجاد نارسایی کلیه معرفی شده است . (18) همچنین این عنصر به شکل گزینشی در کبد تجمع می یابد. محتوای کادمیوم کبدی در بدو تولد بسیار پایین است که به تدریج در افزایش سن مقدار آن در کبد افزایش می یابد. افزایش کادمیوم می تواند مسئول آسیب های گسترده ای به کبد مانند فیبروز پری پورتال اینتر لوبولار وهیپر پلازی صفراوی باشد. اسید آرسنیک و برخی دیگر از ترکیبات آرسنیک دار می توانند منجر به آسیب های توبولار کلیوی مثل: نکروز شوند . متوسط غلظت آرسنیک در بسیاری از بافت ها همجون کلیه ها، عضلات، کبد، طحال وشش ها در بیماران اورمیک بالاتر از حد نرمال است. کودکان زیر یک سال که غذای اصلی شان فرآورده های برنج می باشد و یا کودکانی که بیماری سیلیاک دارند و قادر به هضم گلوتن موجود در آرد گندم نیستند، حذف آرسنیک موجود در برنج بسیار حائز اهمیت می باشد. آلودگی با سرب باعث کوتاه شدن دوران حاملگی می شود و یکی از دلایل سقطهای غیر اختیاری و کاهش رشد جنین است علائم مسمومیت با این عنصردر سیستم خونسازی منجر به کم خونی می شود ، در سیستم عصبی با فلج، انسفالوپاتی و نوروپاتی محیطی، ناتوانی در یادگیری و تاخیر ذهنی مشخص می شود و در کلیه ها با اختلال در عملکرد کلیه ها بروز می کند ..

Title

Determination of Heavy Metal (pb,As,Cd) Concentration in the Hormozgan Province consumable Rices (Iindian , Pakistanian and Iranian) in 1393

Item Type: Research project
Subjects: food chemistry
Divisions: Research Vice-Chancellor Department > Food Health Research Center
Depositing User: مركز تحقيقات سلامت مواد غذایی
URI: http://eprints.hums.ac.ir/id/eprint/1830

Actions (login required)

View Item View Item