Repository of Research and Investigative Information

Repository of Research and Investigative Information

Hormozgan University of Medical Sciences

Research project #1825

(2015) پایش تجمع نیترات و فلزات سنگین در گوجه فرنگی تولید شده در منطقه غرب استان هرمزگان. completed.

[img] Text
ویرایش نهایی نهایی طرح دکتر صا لح[1].doc
Restricted to Registered users only

Download (2MB)

Persian Abstract

گوجه فرنگي گیاهی است از خانواده Solanaceae با نام علمی (Lycopersicon esculentum L.) که سطح زیر کشت آن در استان هرمزگان بيش از 14 هزار هكتار می¬باشد (سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان ، 1392). گوجه‌فرنگي شامل حدود 90 درصد و يا كمي ‌بيشتر آب مي‌باشد و بقيه آن را پروتئين، چربي، سلولز، قندهايی مانند گلوكز و فروكتوز، ويتامين‌هاي آ، ث، كا، تيامين، ريبوفلاوين، پانتوتنيك اسيد، اسيد فوليك، ‌ويتامين اي، اسيد آمينه‌هاي ضروري، املاح معدني از جمله كلسيم، فسفر، آهن، سديم، پتاسيم، منيزيوم، مس، منگنز، كبالت، روي و آرسنيك تشکیل می¬دهد و به تازگي وجود يد نيز در گوجه‌فرنگي گزارش شده است (رلف و همکاران، 2002)‌. توليد گوجه فرنگي در استان در فصل زمستان يعني در خارج از فصل معمول كشت اين گياه در ساير نقاط كشور صورت مي گيرد و بنابراين توليد اين محصول از لحاظ اقتصادي نيز ارزش مضاعفي پيدا کرده و در زمستان سهم عمده تامين نياز به محصول گوجه فرنگي به برخي مناطق گرمسير به خصوص هرمزگان اختصاص مي يابد. كودهاي نيتروژنه به جهت نقش پررنگ در افزايش توليدمحصول، مهمترين كود مورد استفاده در كشت محصولات زراعي از جمله گوجه فرنگي مي باشند كه اغلب به مقدار زيادتر از ميزان بهينه به خاك اضافه مي شوند. در اين ميان كود اوره به دليل محبوبيت فراوان در بين كشاورزان گاهي حدود دو برابر ميزان لازم مصرف مي شود. خاكهاي با بافت سبك، عدم تقسيط مناسب كوددهي و مديريت ضعيف آبياري از دلايل عمده كاهش راندمان مصرف كود اوره و افزايش بي رويه مصرف آن است. مصرف زياده از حد كود اوره علاوه بر اتلاف منابع مالي، مي تواند موجب تجمع نيترات در گياه شود كه براي مصرف دام و انسان خطرناك است. همچنین به دلیل تاثیر قابل توجه شدت نور بر ميزان فعاليت آنزيم كاهش دهنده نيترات (Nitrate Reductase)، برداشت میوه در زمان نامناسب نیز نقش مهمی در تجمع نيترات در گياه دارد. احیاء شیمیایی یا بیولوژیکی نیترات و تبدیل آن به نیتریت، موجب آسیب جدی به انسان و حیوانات خواهد شد. نیتریت قادر است در واکنش با اسیدهاي آمینه به ترکیبات سرطان زاي نیتروز آمین تبدیل شود. به علاوه، نیتریت به عنوان عامل بیماري متهموگلوبینمیا (کمبود اکسیژن) در اطفال شناخته شده است (کراس و همکاران، 1992). همچنین یکی از عوامل محیطی موثر در ایجاد سرطان هاي دستگاه گوارش فوقانی، حضور نیتریت و نیترات در آب آشامیدنی و مواد غذایی می¬باشد (وارد و همکاران، 2005). نتایج حاصل از مطالعات کلینیکی و اپیدمیولوژیکی نشان می¬دهد که غلظت زیاد نیتریت و نیترات در رژیم غذایی می¬تواند منجر به سرطان معده شود (آرچر، 1989). نیترات می¬تواند در حفره دهانی و معده به نیتریت احیاء شده و طی واکنش با آمین¬ها و آمیدها سبب ایجاد گروه¬هاي سرطان زایی دهد که ترکیبات N- نیتروزآمین نامیده می¬شوند (کاسرنس، 1995؛ بارتش و همکاران، 1990). بررسی¬ها نشان می¬دهد برخی فلزات سنگین نظیر آرسنیک، سرب، کادمیوم، جیوه و کروم نیز می¬توانند در گیاه گوجه فرنگی انباشته شده و پس از مصرف خوراکی، در اندام¬های مختلف بدن انسان تجمع پیدا کنند که پیامد آن بروز برخی ناهنجاری¬ها و بیماری¬های خاص خواهد بود. حضور این فلزات در محیط رشد ریشه می¬تواند ناشی از مصرف کودهای ناخالص نظیر برخی کودهای فسفردار باشد که منجر به جذب کادمیوم، آرسنیک، سرب و جیوه توسط گیاه می¬شود. ضمن اینکه برخی عناصر مانند کروم نیز ممکن است به دلیل مجاورت مزارع با کارخانجات و کارگاه¬های صنعتی وارد خاک شده و جذب گیاه گردند. استفاده از پسابهاي صنعتي و خانگي در اراضي كشاورزي طی ساليان اخير موجب ایجاد نگراني¬هايي در خصوص تجمع فلزات در خاك و محصولات كشاورزي شده است. آرنفالک و همكاران (1996) معتقدند كه آلودگي خاكها و محيط¬هاي آبي با فلزات سنگين، معضلی جدي و در حال گسترش است. فعاليت¬هاي بشری موجب ورود فلزات سمی به بسياري از خاكها و آلودگی آنها شده است، به طوري كه شدت آلودگي در اين خاكها يا بيش از حد مجاز است و يا به زودي به آن خواهد رسيد. پژوهش¬های زیادی بر روي آلودگي خاكها و گياهان به فلزات سنگين به ويژه از طريق آبياري با فاضلابهاي شهري و صنعتي و يا لجن¬هاي فاضلاب در مزارع صورت گرفته است. نتایج مطالعات فلورس و همكاران (1997) و مرینگتون و الووی (1997) نشان می¬دهد كه سيستم¬هاي زيست محيطي ظرفيت مشخصی براي جذب آلاينده¬ها دارند و در صورت تجمع مداوم آلاينده¬ها، توانايي خاك به عنوان محيط پذيرنده كاهش يافته و يا به صفر می¬رسد. الووی و همكاران (1990) دریافتند که انتقال اين عناصر از خاك به محصولات كشاورزي و دامي منجر به ورود عناصر مذکور به چرخه غذايي انسان و دام شده و مسموميت ناشي از آن موجب صدمه جدي به سيستم مغز، كليه، توليد مثل و گردش خون مي¬گردد. پيوست (1377) اظهار داشت که گوجه فرنگي یکی از محصولات مهم کشاورزی است كه به جهت دارا بودن انواع ويتامينها، كاروتن، اسيدهاي مفيد، قند و املاح معدني، نقش ویژه¬ای در سلامت انسان ايفا مي¬كند. مبلي (1373) بر این باور است که اين گياه تقريباَ در همه خاكها می¬تواند رشد كند. طبق تعریف كميتة ملي آبياري و زهكشي ايران (1380)، گوجه فرنگي يك گياه نيمه حساس به آلودگي عناصر سنگين محسوب می¬شود. با توجه به اهمیت تجمع ترکیبات و عناصر مذکور در گیاه که در نهایت منجر به تجمع آنها در بدن انسان و ایجاد بیماری¬¬های متعدد می¬شود،ضروری است غلظت نیترات و فلزات سنگین در اندامهای مختلف گیاه مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. از طرف دیگر، تا جایی که نگارنده اطلاع دارد، تاکنون گزارش علمی مدونی از وضعیت غلظت نیترات و عناصر سنگین در میوه گوجه فرنگی استان هرمزگان تهیه نشده است. به همین منظور پیشنهاد می¬گردد پروژه تحقیقاتی با هدف بررسی و پایش نیترات و برخی فلزات سنگین (Cd, Pb, As, Hg, Cr) در مزارع گوجه فرنگی استان هرمزگان اجرا گردد.

Title

Monitoring the accumulation of nitrate and some heavy metals (As, Cd, Cr, Hg, Pb) in tomato plants harvested from western fields in Hormozgan

Item Type: Research project
Subjects: food chemistry
Divisions: Research Vice-Chancellor Department > Food Health Research Center
Depositing User: مركز تحقيقات سلامت مواد غذایی
URI: http://eprints.hums.ac.ir/id/eprint/1825

Actions (login required)

View Item View Item